वाढत्या तीव्र कापड बाजारातील मागणी पूर्ण करण्यासाठी छापील आणि रंगवलेल्या कापडांच्या रंगवण्याच्या वेगवानतेत सुधारणा कशी करावी हा छपाई आणि रंगवण्याच्या उद्योगात एक संशोधनाचा विषय बनला आहे. विशेषतः, हलक्या रंगाच्या कापडांमध्ये प्रतिक्रियाशील रंगांची हलकी स्थिरता, गडद आणि दाट कापडांची ओली घासण्याची स्थिरता; रंगवल्यानंतर पसरलेल्या रंगांच्या थर्मल मायग्रेशनमुळे ओल्या उपचारांच्या वेगवानतेत घट; आणि उच्च क्लोरीन स्थिरता, घाम-प्रकाश स्थिरता वेगवानता इ.

रंग स्थिरतेवर परिणाम करणारे अनेक घटक आहेत आणि रंग स्थिरता सुधारण्याचे अनेक मार्ग आहेत. वर्षानुवर्षे उत्पादन सराव करून, छपाई आणि रंगकाम व्यावसायिकांनी योग्य रंगकाम आणि रासायनिक पदार्थांची निवड, रंगकाम आणि फिनिशिंग प्रक्रियेत सुधारणा आणि प्रक्रिया नियंत्रण मजबूत करण्यासाठी शोध घेतला आहे. रंग स्थिरता काही प्रमाणात वाढवण्यासाठी आणि सुधारण्यासाठी काही पद्धती आणि उपाय अवलंबले गेले आहेत, जे मुळात बाजारातील मागणी पूर्ण करतात.

प्रतिक्रियाशील रंगांच्या हलक्या रंगाच्या कापडांची हलकी स्थिरता

आपल्या सर्वांना माहिती आहे की, कापसाच्या तंतूंवर रंगवलेले रिऍक्टिव्ह रंग सूर्यप्रकाशाखाली अल्ट्राव्हायोलेट किरणांनी आक्रमण करतात आणि रंगाच्या रचनेतील क्रोमोफोर्स किंवा ऑक्सोक्रोम वेगवेगळ्या प्रमाणात खराब होतात, ज्यामुळे रंग बदलतो किंवा हलका रंग येतो, जो प्रकाश स्थिरतेची समस्या आहे.

माझ्या देशाच्या राष्ट्रीय मानकांनी आधीच रिऍक्टिव्ह रंगांची हलकी स्थिरता निश्चित केली आहे. उदाहरणार्थ, GB/T411-93 कॉटन प्रिंटिंग आणि डाईंग फॅब्रिक मानकानुसार रिऍक्टिव्ह रंगांची हलकी स्थिरता 4-5 आहे आणि प्रिंटेड कापडांची हलकी स्थिरता 4 आहे; GB/T5326 कॉम्बेड पॉलिस्टर-कॉटन मिश्रित प्रिंटिंग आणि डाईंग फॅब्रिक मानक आणि FZ/T14007-1998 कॉटन-पॉलिस्टर मिश्रित प्रिंटिंग आणि डाईंग फॅब्रिक मानक दोन्हीमध्ये विखुरलेल्या/रिऍक्टिव्ह रंगलेल्या कापडाची हलकी स्थिरता पातळी 4 आहे आणि प्रिंटेड कापड देखील पातळी 4 आहे असे नमूद केले आहे. रिऍक्टिव्ह रंगांना हलक्या रंगाच्या प्रिंटेड कापडांना रंगवणे हे मानक पूर्ण करणे कठीण आहे.

डाई मॅट्रिक्स रचना आणि प्रकाश स्थिरता यांच्यातील संबंध

रिऍक्टिव्ह रंगांची प्रकाश स्थिरता प्रामुख्याने रंगाच्या मॅट्रिक्स रचनेशी संबंधित असते. रिऍक्टिव्ह रंगांच्या मॅट्रिक्स रचनेपैकी ७०-७५% अझो प्रकारातील असतात आणि उर्वरित अँथ्राक्विनोन प्रकार, फ्थालोसायनाइन प्रकार आणि ए प्रकारातील असतात. अझो प्रकारात प्रकाश स्थिरता कमी असते आणि अँथ्राक्विनोन प्रकार, फ्थालोसायनाइन प्रकार आणि नखेमध्ये प्रकाश स्थिरता चांगली असते. पिवळ्या रिऍक्टिव्ह रंगांची आण्विक रचना अझो प्रकारातील असते. सर्वोत्तम प्रकाश स्थिरतेसाठी मूळ रंगाचे शरीर पायराझोलोन आणि नॅप्थालीन ट्रायसल्फोनिक अॅसिड असतात. निळ्या स्पेक्ट्रम रिऍक्टिव्ह रंगांमध्ये अँथ्राक्विनोन, फ्थालोसायनाइन आणि एक मूळ रचना असते. प्रकाश स्थिरता उत्कृष्ट असते आणि लाल स्पेक्ट्रम रिऍक्टिव्ह रंगाची आण्विक रचना अझो प्रकारातील असते.

प्रकाशाची स्थिरता सामान्यतः कमी असते, विशेषतः हलक्या रंगांसाठी.

रंगवण्याची घनता आणि प्रकाशाची स्थिरता यांच्यातील संबंध
रंगवलेल्या नमुन्यांची हलकी स्थिरता रंगवण्याच्या एकाग्रतेत बदलानुसार बदलते. एकाच फायबरवर एकाच रंगाने रंगवलेल्या नमुन्यांसाठी, रंगवण्याच्या एकाग्रतेत वाढ झाल्याने त्याची हलकी स्थिरता वाढते, मुख्यतः कारण रंगवण्याच्या प्रक्रियेत फायबरवरील एकत्रित कणांच्या आकार वितरणात बदल होतात.

एकत्रित कण जितके मोठे असतील तितके हवेतील आर्द्रतेच्या संपर्कात येणाऱ्या रंगाचे प्रति युनिट वजनाचे क्षेत्रफळ कमी असेल आणि प्रकाशाची स्थिरता जास्त असेल.
रंगद्रव्याच्या एकाग्रतेत वाढ झाल्याने फायबरवरील मोठ्या समुच्चयांचे प्रमाण वाढेल आणि त्यानुसार प्रकाश स्थिरता वाढेल. हलक्या रंगाच्या कापडांचे रंगद्रव्याचे प्रमाण कमी असते आणि फायबरवरील रंगद्रव्यांचे प्रमाण कमी असते. बहुतेक रंग एकाच रेणू अवस्थेत असतात, म्हणजेच फायबरवरील रंगद्रव्याचे विघटन होण्याची डिग्री खूप जास्त असते. प्रत्येक रेणू प्रकाश आणि हवेच्या संपर्कात येण्याची शक्यता समान असते. , आर्द्रतेचा परिणाम, प्रकाश स्थिरता देखील त्यानुसार कमी होते.

ISO/105B02-1994 मानक प्रकाश स्थिरता 1-8 ग्रेड मानक मूल्यांकनात विभागली गेली आहे, माझ्या देशाचे राष्ट्रीय मानक देखील 1-8 ग्रेड मानक मूल्यांकनात विभागले गेले आहे, AATCC16-1998 किंवा AATCC20AFU मानक प्रकाश स्थिरता 1-5 ग्रेड मानक मूल्यांकनात विभागली गेली आहे.

प्रकाशाची स्थिरता सुधारण्यासाठी उपाय

१. रंगाची निवड हलक्या रंगाच्या कापडांवर परिणाम करते.
प्रकाशाच्या स्थिरतेमध्ये सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे रंग स्वतः, म्हणून रंगाची निवड ही सर्वात महत्त्वाची आहे.
रंग जुळवण्यासाठी रंग निवडताना, निवडलेल्या प्रत्येक घटक रंगाची प्रकाश स्थिरता पातळी समतुल्य आहे याची खात्री करा, जोपर्यंत कोणताही घटक, विशेषतः कमीत कमी प्रमाणात घटक, हलक्या रंगाच्या रंगवलेल्या साहित्याच्या प्रकाश स्थिरतेपर्यंत पोहोचू शकत नाही. अंतिम रंगवलेल्या साहित्याच्या आवश्यकता प्रकाश स्थिरता मानक पूर्ण करणार नाहीत.

२. इतर उपाय
तरंगत्या रंगांचा परिणाम.
रंगवणे आणि साबण लावणे हे पूर्णपणे व्यवस्थित नसते आणि कापडावर उरलेले न बसवलेले रंग आणि हायड्रोलायझ्ड रंग देखील रंगवलेल्या पदार्थाच्या प्रकाश स्थिरतेवर परिणाम करतात आणि त्यांची प्रकाश स्थिरता स्थिर प्रतिक्रियाशील रंगांपेक्षा लक्षणीयरीत्या कमी असते.
साबण जितके नीट लावले जाईल तितका प्रकाश स्थिरता चांगला होईल.

फिक्सिंग एजंट आणि सॉफ्टनरचा प्रभाव.
फॅब्रिक फिनिशिंगमध्ये कॅशनिक लो-मॉलिक्युलर-वेट किंवा पॉलिमाइन-कंडेन्स्ड रेझिन टाईप फिक्सिंग एजंट आणि कॅशनिक सॉफ्टनरचा वापर केला जातो, ज्यामुळे रंगवलेल्या उत्पादनांचा हलकापणा कमी होतो.
म्हणून, फिक्सिंग एजंट्स आणि सॉफ्टनर निवडताना, रंगवलेल्या उत्पादनांच्या हलक्या स्थिरतेवर त्यांचा प्रभाव लक्षात घेतला पाहिजे.

अतिनील शोषकांचा प्रभाव.
हलक्या रंगाच्या रंगवलेल्या कापडांमध्ये प्रकाशाची स्थिरता सुधारण्यासाठी अल्ट्राव्हायोलेट शोषकांचा वापर केला जातो, परंतु काही परिणाम होण्यासाठी ते मोठ्या प्रमाणात वापरणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे केवळ किंमत वाढतेच नाही तर कापड पिवळे पडते आणि त्याचे गंभीर नुकसान देखील होते, म्हणून ही पद्धत न वापरणे चांगले.